IP-waarde uitgelegd: zo kies je de juiste bescherming

  • Geplaatst op
  • Door Luxar
IP-waarde uitgelegd: zo kies je de juiste bescherming

Wat betekent de IP-waarde? Vergelijk IP20, IP44, IP65, IP67 en IP68 en lees waar je op let bij badkamer- en buitenverlichting.

Wat betekent de IP-waarde?

De IP-code geeft aan in welke mate de behuizing van een elektrisch product bescherming biedt tegen toegang tot gevaarlijke delen en het binnendringen van vaste voorwerpen, stof en water. IP staat voor Ingress Protection. De classificatie is vastgelegd in de internationale norm IEC 60529.

Wist je dat? Een IP-code bestaat meestal uit de letters IP en twee cijfers. Het eerste cijfer gaat over toegang tot gevaarlijke delen en vaste voorwerpen of stof. Het tweede cijfer geeft de bescherming tegen water aan. Staat er een X, zoals bij IPX4, dan is voor dat onderdeel geen cijfer opgegeven. Een X betekent dus niet automatisch nul bescherming.

Veelvoorkomende IP-waardes uitgelegd

IP-waarde Bescherming in het kort Goed om te weten
IP20 Bescherming tegen aanraking met een vinger en vaste voorwerpen vanaf 12,5mm. Geen opgegeven bescherming tegen water. Wordt vaak gebruikt in droge binnenruimtes. Controleer altijd of het armatuur geschikt is voor de plek.
IP44 Bescherming tegen vaste voorwerpen vanaf 1mm en tegen spatwater uit alle richtingen. Spatwaterbescherming zegt niet vanzelf dat een product geschikt is voor iedere badkamer- of buitenlocatie.
IP54 Stof kan beperkt binnendringen zonder de werking te belemmeren; bescherming tegen spatwater. Stofbeschermd is iets anders dan volledig stofdicht.
IP65 Stofdicht en beschermd tegen waterstralen. De classificatie is gebaseerd op gestandaardiseerde tests. Volg de montage- en gebruiksaanwijzing.
IP67 Stofdicht en getest op tijdelijke onderdompeling onder vastgelegde testomstandigheden. Dit betekent niet dat het product onbeperkt onder water gebruikt mag worden.
IP68 Stofdicht en geschikt voor onderdompeling volgens de voorwaarden die de fabrikant opgeeft. Controleer de maximale diepte, duur en installatievoorwaarden in de productspecificaties.

Deze voorbeelden helpen je de code te lezen, maar bepalen niet alleen of een armatuur geschikt is voor jouw situatie. Kijk ook naar de productspecificaties en de voorschriften voor de plaats waar je het product monteert.

Badkamerzones en IP-waarde

Volgens de Nederlandse NEN 1010:2020+C1:2024 zijn er bij een bad of douche zones 0, 1 en 2. Zone 3 is al sinds de editie van 2007 vervallen. Bij een bad of douchebak ligt zone 0 in de bak, zone 1 erboven en zone 2 tot 60 centimeter ernaast. Zone 1 loopt tot minstens 2,25 meter boven de vloer; ligt de hoogste vaste douchekop of wateraanvoer hoger, dan kan de grens hoger liggen. Bij een douche zonder bak reikt zone 0 tot 10 centimeter boven de vloer en strekt zone 1 zich horizontaal tot 1,20 meter vanaf het vaste waterpunt uit. Daar is geen zone 2.

Voor geïnstalleerd elektrisch materieel geldt in zone 0 ten minste IPX7 en in zone 1 en 2 ten minste IPX4, met uitzonderingen en aanvullende voorwaarden in de norm. In zone 0 gelden bovendien strikte eisen aan onder meer de voeding en de geschiktheid volgens de fabrikant. Een IP-code bepaalt op zichzelf niet of een armatuur in een zone mag worden geplaatst. De installateur beoordeelt de volledige installatie en de productinstructies. Bij een vaste afscheiding, andere hoogte of afwijkende indeling kan de zonegrens anders lopen.

Badkamerzones bij bad of douchebak en inloopdouche zonder bakSchematische zijaanzichten. Bij een bad of douchebak ligt zone 0 in het bad of de bak, zone 1 erboven en zone 2 tot 60 centimeter daarnaast. Bij een inloopdouche zonder bak ligt zone 0 tot 10 centimeter boven de vloer en zone 1 binnen 120 centimeter rond het vaste waterpunt. Er is daar geen zone 2. Zone 1 reikt tot minstens 225 centimeter hoogte; bij een hoger vast waterpunt kan dat meer zijn. Een afscheiding of afwijkende opstelling kan de grenzen veranderen.Bad of douchebakInloopdouche zonder bakZone 1Zone 0Zone 260 cmmin. 225 cmZone 1Zone 0Buiten zones120 cm vanaf waterpuntmin. 225 cmSchematisch. Een installateur beoordeelt de exacte zone, montage en aansluiting.
Bij een inloopdouche zonder bak is er geen zone 2. De zonegrenzen hangen af van de inrichting, vaste afscheidingen en plaats van het waterpunt.

Bekijk onze badkamerverlichting. Laat de montageplek, voedingsspanning en aansluiting beoordelen volgens de actuele NEN 1010 en de fabrikantgegevens.

Bron voor de Nederlandse zone-indeling en minimale IP-bescherming: NEN 1010:2020+C1:2024, hoofdstuk 701. De Europese HD 60364-7-701:2024 is een afzonderlijke publicatie; gebruik voor een Nederlandse installatie de daarvoor geldende voorschriften.

Badkamerzones in beeld

Wastafel met praktische spatwaterzone en richtafstand voor een stopcontact
Bij de wastafel geldt geen officiële NEN-zone. De 60 cm is een praktische richtafstand, geen vaste normafstand.
Douche zonder douchebak met zones 0 en 1 en IP-bescherming
Inloopdouche zonder douchebak: zones 0 en 1. De indeling verschilt bij een douchebak.
Ligbad met zones 0, 1 en 2 en IP-bescherming
Bij het bad lopen zones 0, 1 en 2 volgens de aangegeven maten.

IP-waarde voor buitenverlichting

Een lamp onder een ruime overkapping krijgt met andere omstandigheden te maken dan een armatuur aan een open gevel, bij de grond of op een plek die regelmatig wordt schoongemaakt met een waterstraal. Bepaal daarom eerst aan hoeveel regen, opspattend water, stof en vuil de lamp wordt blootgesteld.

Controleer vervolgens de IP-classificatie van het complete armatuur, de montagewijze en de voorwaarden voor kabelinvoer en afdichting. Ook UV-bestendigheid, temperatuur, corrosie en mechanische stoten worden niet allemaal door de IP-code beschreven. Voor stootvastheid wordt bijvoorbeeld een aparte IK-classificatie gebruikt. Bekijk onze buitenverlichting en controleer de productspecificaties van het gekozen model.

Beschut

Controleer of wind en regen het armatuur toch kunnen bereiken.

Open en onbeschut

Beoordeel regen, spatwater en de montagepositie.

Bij de grond

Let op waterophoping, schoonmaakwater, vuil en kabelafdichting.

Voorbeelden ter illustratie: de vereiste IP-waarde hangt af van de blootstelling en montageplek; controleer altijd de productspecificaties.

IP-bescherming buiten in beeld

Buitenverlichting en stopcontact met voorbeelden van IP44, IP65 en IP67
Voorbeelden voor lampen en een buitenstopcontact. Controleer de werkelijke blootstelling en de bescherming van een stopcontact met stekker.

Zo kies je de juiste IP-waarde

  1. Bepaal de plek. Noteer of de lamp binnen of buiten komt en hoe dicht deze bij waterbronnen zit.
  2. Breng de blootstelling in kaart. Denk aan spatwater, regen, waterstralen, stof, vuil en eventuele onderdompeling.
  3. Controleer beide cijfers. Lees wat de fabrikant opgeeft voor bescherming tegen vaste voorwerpen en water.
  4. Lees de montagevoorschriften. Een geschikte IP-code blijft afhankelijk van correcte montage, afdichting en gebruik volgens de handleiding.
  5. Vraag advies bij twijfel. Voor badkamerinstallaties en vaste elektrische aansluitingen is advies van een vakbekwaam installateur verstandig.

Veelgestelde vragen over IP-waardes

Is IP65 waterdicht?

IP65 betekent dat een behuizing stofdicht is en volgens de classificatie bescherming biedt tegen waterstralen. Het betekent niet dat het armatuur onder water gebruikt kan worden. Voor onderdompeling gelden andere classificaties en voorwaarden.

Is IP68 altijd geschikt voor onderwaterverlichting?

Niet automatisch. IP68 verwijst naar onderdompeling onder voorwaarden die de fabrikant vastlegt. Controleer de opgegeven diepte, duur en installatievoorschriften en gebruik het product alleen voor toepassingen waarvoor het is ontworpen.

Is een hogere IP-waarde altijd beter?

Een hogere cijferwaarde beschrijft een andere of zwaardere test binnen die eigenschap, maar maakt een product niet automatisch geschikt voor elke omgeving. Bescherming tegen onderdompeling betekent bijvoorbeeld niet vanzelf dat het product ook voor waterstralen is getest. Kies een armatuur dat past bij de locatie, de installatie en de omstandigheden.

Hulp nodig bij het kiezen?

Vergelijk de IP-classificatie en montagevoorwaarden op de productpagina. Twijfel je of een lamp geschikt is voor jouw badkamer of buitenruimte? Neem contact op met een installateur of vraag ons om productadvies voordat je bestelt.